Veelgestelde vragen over werken in de coronacrisis

Via ons meldpunt krijgen we veel zorgen, knelpunten, dilemma’s en ideeën voor oplossingen binnen. Sommige meldingen bevatten een vraag. Om zoveel mogelijk verpleegkundigen en verzorgenden van antwoorden op prangende vragen te voorzien, houden we hier een lijst met antwoorden op veelgestelde vragen bij. Deze lijst zal regelmatig worden aangevuld. Staat jouw vraag er niet tussen? Laat het ons weten door een melding te maken.

Als je een specifieke vraag hebt over de volgende onderwerpen, kunnen wij je helaas niet verder helpen. Lees hier waar je wel terechtkunt:

• Vragen over het beleid van jouw organisatie: raadpleeg je werkgever
• Actuele gezondheidsadviezen / laatste ontwikkelingen: raadpleeg het RIVM
• Vragen over arbeidsvoorwaarden: raadpleeg je werkgever en/of vakbond

Ik wil helpen

Ik wil me graag inzetten als verpleegkundige, verzorgende of verpleegkundig specialist. Waar kan ik me aanmelden?

Deze vraag komt vaak binnen via ons meldpunt. Er zijn verschillende initiatieven ontstaan waar (voormalig) verpleegkundigen, verzorgenden, verpleegkundig specialisten en andere zorgprofessionals zich kunnen aanmelden om te helpen in de zorg. Inmiddels is er door partijen in de zorg, waaronder V&VN, één centraal punt opgericht waar vraag en aanbod per regio aan elkaar worden gekoppeld. Meld je aan via extrahandenvoordezorg.nl.

Ik wil me graag inzetten als verpleegkundige of verzorgende, maar mijn BIG-registratie is verlopen.

Alle (voormalig) verpleegkundigen, verzorgenden en verpleegkundig specialisten die willen helpen in de zorg kunnen zich aanmelden via extrahandenvoordezorg.nl. Maar hoe zit dat als je BIG-registratie verlopen is? Die vraag kregen we veel binnen bij ons meldpunt en daarom maakten we het bespreekbaar in Den Haag. Zelfstandig ingezet worden als verpleegkundige kan wanneer je BIG-geregistreerd bent en sinds kort ook als je BIG-registratie is verlopen ná 1 januari 2018. Dit laatste is een tijdelijke maatregel van VWS. Lees hier onder welke voorwaarden deze maatregel van kracht is.

Ik heb een voorstel voor het inkopen van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM). Bij wie kan ik terecht?

Als het gaat om een aanbieding van grote hoeveelheden PBM kun je terecht bij het Landelijk Consortium Hulpmiddelen. Dit is de plek waar dit soort initiatieven landelijk worden opgepakt. De veiligheid van de middelen wordt dan nagegaan en de distributie wordt centraal geregeld. Gaat het om een particulier initiatief om een kleine voorraad te delen? Dan kun je terecht bij het Rode Kruis. Op deze pagina vind je alle informatie en contactgegevens.

Ik ben op zoek naar richtlijnen, scholing of ondersteuning

Ik ben op zoek naar richtlijnen, ook voor verpleegkundigen en verzorgenden buiten het ziekenhuis. Waar kan ik deze vinden?

Op onze themapagina vind je een overzicht van relevante informatie en richtlijnen per sector. Ook vind je hier een pagina met verwijzingen naar leermiddelen, scholingen en kennisplatformen over het coronavirus.

Ik ben op zoek naar mentale ondersteuning, waar kan ik hier meer informatie over vinden?

Defensie heeft tips en adviezen opgesteld rondom de mentale gezondheid van zorgprofessionals. Ook kun je de webinar terugkijken die defensie heeft georganiseerd.

Wil je je hart luchten? Dan kan je als zorgprofessional terecht bij een landelijke hulplijn van het Instituut voor Psychotrauma. Hier word je zeven dagen per week te woord gestaan door gespecialiseerd psychologen. De hulplijn is bereikbaar tussen 08.30 – 21.30 uur op het volgende nummer: 088 – 330 55 00.

Via de website Sterk in je werk – Extra coaching voor de zorg kun je je aanmelden voor een gratis coachingsgesprek. Lees hier meer over in dit artikel

Ik maak mij zorgen over besmet worden / anderen (onbewust) besmetten

Kan ik als zorgprofessional patiënten/cliënten besmetten zonder dat ik zelf klachten heb? 

Het RIVM geeft aan dat het coronavirus wordt overgedragen door hoesten en niezen. Via kleine druppeltjes komt het virus zo in de lucht. Als andere mensen die druppeltjes inademen, of bijvoorbeeld via de handen in hun mond, neus of ogen krijgen, kunnen zij besmet raken. Hoe zieker iemand is, hoe meer hij hoest en/of niest, dus hoe groter het risico op verspreiding van het virus. Er zijn aanwijzingen dat iemand zonder symptomen besmettelijk kan zijn. Maar het is onduidelijk in hoeverre zij bijdragen aan de totale verspreiding van het virus. Onderzoek moet dit verder uitwijzen. Kijk voor meer informatie op:

RIVM: Vragen en antwoorden
RIVM: Informatie voor professionals
RIVM: Richtlijnen

Ik ben zwanger en maak me zorgen over de gezondheid van mijn ongeboren kind. Wat moet ik doen?

Het RIVM heeft een richtlijn gemaakt over zwangere patiënten en zwangere zorgprofessionals. Lees de richtlijn.

Ik hoest. Kan ik me laten testen?

Volgens de laatste versie van het testbeleid voor zorgmedewerkers kun jij je als zorgprofessional laten testen als je één of meer klachten hebt die passen bij het coronavirus. Het gaat om de volgende klachten: verkoudheidsklachten zoals neusverkoudheid, loopneus, niezen keelpijn en/of hoesten, benauwdheid, verhoging of koorts en/of plotseling verlies van reuk en/of smaak. Iedereen in Nederland met één of meer van deze klachten moet thuisblijven en kan zich laten testen. Het is van groot belang dat je je als zorgprofessional bij klachten direct laat testen. Totdat de testuitslag bekend is, moet je thuisblijven. Als je koorts hebt en/of benauwd bent moeten ook je huisgenoten thuisblijven tot na de testuitslag. Ga voor meer informatie naar:

RIVM: Testbeleid zorgmedewerkers

Ik heb geen klachten, maar mijn cliënt wil toch de deur niet voor me opendoen.

Ook wanneer je als verpleegkundige of verzorgende géén klachten hebt, kunnen cliënten bang zijn voor besmetting. Bespreek met je leidinggevende hoe je deze mensen kunt geruststellen. Doe vooral ook, wanneer dat kan, een beroep op andere zorgprofessionals. Bijvoorbeeld op de psycholoog, geestelijk verzorger, maatschappelijk werker of activiteitenbegeleider. Denk daarnaast ook aan andere manieren van contact, zoals telefonisch, via beeldbellen of contact via de mantelzorger(s). 

Ook de regels voor het indiceren zijn verruimd naar zorg op afstand, bijvoorbeeld (beeld)bellen. Toch blijft het in sommige gevallen ook belangrijk om achter de voordeur te komen. Hier lees je meer over in het volgende artikel.

Ik heb een vraag over (het gebruik van) persoonlijke beschermingsmiddelen

Maskers

Bieden chirurgische maskers voldoende bescherming bij de verzorging van coronapatiënten?

Chirurgische maskers bieden, onder voorwaarden, voldoende bescherming tegen besmetting met het coronavirus. Alleen bij handelingen waarbij grote hoeveelheden aerosolen kunnen vrijkomen, zoals bronchoscopie, tracheale, intubatie en niet-invasieve beademing moeten FFP2-maskers worden gebruikt. Dit zegt het RIVM in een herziene richtlijn over het gebruik van mondneusmaskers. Het RIVM baseert zich hierbij op de huidige kennis over de overdracht van het nieuwe coronavirus (COVID-19) via druppels en (in-)direct contact.

Hoelang kunnen maskers gebruikt worden?

Volgens het RIVM mag je een chirurgisch mondneusmasker of een ademhalingsbeschermingsmasker (FFP) aan één stuk door dragen voor maximaal 3 uur. Als je merkt dat ademen moeilijker wordt, kun je het masker eerder vervangen. Je moet het masker ook eerder vervangen als het nat voelt, als het besmet is met lichaamsvocht, als het beschadigd is of wanneer je tussendoor iets eet of drinkt. Als je werkzaam bent op een cohortafdeling geldt: vervang het masker ook bij het verlaten van het cohort. Let op dat je een masker nooit om de hals draagt. Maskers hoeven niet per patiënt te worden gewisseld. Handschoenen en schorten wel. Lees hier de RIVM-richtlijn.

➝ Het RIVM heeft een instructievideo gemaakt over het gebruik van mondneusmaskers. Bekijk de instructievideo hier

Hoe zit het precies met de houdbaarheidsdatum van mondmaskers, wordt de kwaliteit minder als de houdbaarheidsdatum verstreken is?

De houdbaarheidsdatum van het masker staat vermeld op de verpakking. Als de houdbaarheidsdatum verstreken is, kan de kwaliteit niet meer gegarandeerd worden. Dit heeft niet zozeer te maken met de steriliteit, maar vooral met de houdbaarheid van de materialen. En dan met name met de houdbaarheid van het elastiek. Elastiek droogt uit, waardoor het risico bestaat dat het spontaan knapt tijdens het dragen. Verder zit er met name bij de neus en ook aan de buitenkant een soort foam. Dit kan meer poreus worden of veranderen van structuur. Hierdoor sluit het minder goed aan op je gezicht met dus risico op lekkage.

Handschoenen

Heeft het zin om je handen te wassen met handschoenen aan? Zodat je eigen handen beschermd blijven? 

Dit hebben we nagevraagd bij het RIVM. Het RIVM geeft aan dat handschoenen sneller kapot gaan wanneer je je handen wast met handschoenen aan. Dit kunnen ook hele kleine scheurtjes zijn die niet met het oog te zien zijn. Hierdoor beschermen de handschoenen dus niet meer goed.

Het advies is om als je een mondneusmasker draagt, deze niet aan te raken met je handschoenen. Stel, het masker is al vies doordat je er maximaal 3 uur mee rondloopt. De handschoenen zijn ook vies, omdat je daarmee direct contact hebt gehad met een patiënt. Waarom zou je je masker dan niet kunnen aanraken? Beide zijn toch al vies? 

Ook dit hebben we nagevraagd bij het RIVM. Handschoenen komen volgens het RIVM meer dan een masker in aanraking met lichaamsvloeistoffen van een patiënt en andere besmette oppervlakken. Op het moment dat je met je handschoenen aan het masker zit, kan het masker dus extra bevuild worden. Zeker bij een masker dat al vies/vochtig is, is de kans op overdracht van micro-organismen hierdoor groter. Het doel van het niet aanraken van je masker met je handen/handschoenen is om het masker zo schoon mogelijk te houden.

Heeft het nut om twee handschoenen over elkaar aan te trekken om je eigen handen extra te beschermen tegen al het handen wassen? 

Het RIVM heeft ons in een reactie op deze vraag laten weten dat het over elkaar dragen van handschoenen kan zorgen voor wrijving tussen de twee lagen, waardoor de handschoenen eerder scheuren en juist minder bescherming bieden.

➝ Het RIVM heeft een instructievideo gemaakt voor het gebruik van handschoenen. Bekijk de instructievideo hier.

Schorten

Ben je goed beschermd als je een halterschort draagt bij het verplegen van een coronapatiënt?

We hebben deze vraag voorgelegd aan het RIVM. Het RIVM geeft aan dat een spatwaterdicht schort met lange mouwen de voorkeur heeft. Zijn er geen schorten met lange mouwen aanwezig? Dan kun je ook een spatwaterdicht halterschort gebruiken bij de verpleging van een coronapatiënt. Je moet dan wel het halterschort over dienstkleding met korte mouwen dragen, zodat je na het uittrekken van je handschoenen ook je blote onderarmen kunt desinfecteren. Gebruik tijdens het verplegen van een coronapatiënt dus of een wegwerpschort met lange mouwen of een halterschort over dienstkleding met korte mouwen. Je kunt een schort niet bij meerdere patiënten hergebruiken.

Algemeen

Welke maatregelen worden er genomen in de wijk? Wie is hier verantwoordelijk voor de beschermende middelen? 

Jouw werkgever is verantwoordelijk voor een gezonde en veilige werkomgeving. Meer informatie en richtlijnen vind je hier: 

RIVM: Beleid PBM voor thuiszorg  
NHG: Dossier coronavirus
Actiz: Dossier coronavirus voor zorgorganisaties

We krijgen op ons meldpunt veel signalen van verzorgenden en verpleegkundigen uit alle sectoren dat er onvoldoende beschermende middelen zijn. We kaarten dit voortdurend aan bij de partijen die hier iets aan kunnen doen. Inmiddels heeft het ministerie van VWS de centrale inkoop en distributie van beschermende middelen en hulpmiddelen opgepakt. De beschikbaar komende hulpmiddelen worden regionaal verdeeld via de GGD/GHOR en ROAZ. Daar kan je werkgever terecht voor beschermende en hulpmiddelen. Vraag aan je werkgever of dit al gebeurt. En blijf dit vragen zolang er nog niet voldoende beschermende middelen zijn. Bemoei je ermee! Ook zzp’ers die als éénpitter werken kunnen zich hier melden. Lees meer.

Waar kan ik een melding doen als ik met te weinig persoonlijke beschermingsmiddelen moet werken?
Op de website van de Inspectie SZW (arbeidsinspectie) vind je een meldformulier. Via dit formulier kun je een melding maken als je niet veilig je werk kunt doen, bijvoorbeeld omdat je geen/onvoldoende persoonlijke beschermingsmiddelen tot je beschikking hebt. 

Ik heb een vraag over mijn rechten en plichten

Mag je als verpleegkundige zorg weigeren als je werkgever te weinig beschermingsmiddelen ter beschikking stelt?

Dit hebben we juridisch laten checken. Als zorgverlener moet je je werk veilig en met bescherming van je eigen gezondheid kunnen uitvoeren. Je werkgever moet zorgen voor een veilige werkomgeving. Dat betekent dat je werkgever in het geval van (verdenking op) corona bij een patiënt moet zorgen voor voldoende persoonlijke beschermingsmiddelen. De richtlijn van het RIVM hierover is bindend. Er zijn verschillende wetten waarin deze verplichting voor je werkgever (op verschillende terreinen) is opgenomen. Denk aan de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) en de Wet op de geneeskundige behandelovereenkomst (WGBO). 

Als je werkgever geen/te weinig beschermingsmiddelen beschikbaar stelt en jij weigert op grond daarvan zorg te verlenen, mag je werkgever jou niet zomaar ontslaan of salaris inhouden. We adviseren je om goed in gesprek te blijven met je werkgever en afspraken die je met hem/haar maakt schriftelijk vast te leggen. ‘Zonder meer’ thuisblijven is nooit een goed idee. 

Stelt je werkgever wél voldoende beschermingsmiddelen ter beschikking, maar ben je toch bang om te gaan werken omdat je bang bent besmet te raken? Dan mag je niet zomaar besluiten je werkzaamheden niet uit te voeren. Je werkgever moet in dat geval wel kijken of hij/zij andere maatregelen kan nemen om de angst bij jou te verminderen. Bijvoorbeeld door je andere werkzaamheden te laten verrichten. Ook in dat geval is goed contact met je werkgever belangrijk én is het van belang om afspraken hierover schriftelijk vast te leggen. 

Bekijk hier de richtlijn die je vertelt welke persoonlijke beschermingsmiddelen je wanneer nodig hebt.

We ontvangen veel vragen die betrekking hebben op de relatie tussen werkgever en werknemer en de arbeidsvoorwaarden. Hierbij kun je denken aan onderstaande vragen:

• Mag ik verplicht worden meer diensten te draaien?
• Mag mijn werkgever mij een reisverbod opleggen? 
• Mag mijn werkgever mij verbieden om familie te bezoeken? 
• Als ik verplicht pauze moet houden op de afdeling, moet mijn werkgever mijn pauze dan doorbetalen? 
• Mijn vakantiedagen zijn ingetrokken. Wanneer kan ik deze wel opnemen?
• Kan mijn werkgever mij verplichten te kiezen tussen de twee werkgevers waarvoor ik momenteel werk?

Voor deze vragen kun je terecht bij je leidinggevende, bij de afdeling HR/P&O en/of bij de OR van jouw organisatie. Ook de vakbonden kunnen je hierbij adviseren. 

Ik ben zzp’er

Ik ben zzp'er. Als er zorg wordt afgezegd of ik geen opdrachten meer krijg in verband met het coronavirus, hoe betaal ik dan mijn vaste lasten? 

De overheid heeft een speciale regeling getroffen om zzp’ers te ondersteunen die nu opdrachten mislopen. Vraag de Kamer van Koophandel om advies over hoe je hier een beroep op kunt doen.

Ik ben zpp’er in de zorg. Hoe kom ik aan beschermende materialen?

Het ministerie van VWS heeft de centrale inkoop en distributie van beschermende middelen en hulpmiddelen opgepakt. Onderdeel van deze aanpak is de oprichting van het Landelijk Consortium Hulpmiddelen, samen met ziekenhuizen, academische centra, leveranciers en producenten. De beschikbaar komende hulpmiddelen worden regionaal verdeeld via de GGD/GHOR en ROAZ. Werkgevers én zzp’ers die als éénpitter werken kunnen zich hier melden voor beschermende middelen en hulpmiddelen. Lees meer.

Ik ben zelf kwetsbaar

Wat zegt de Nederlandse wetgeving over het inzetten en beschermen van kwetsbare medewerkers?

Artikel 3 lid 1 sub a van de Arbowet verplicht werkgevers zo veel mogelijk te voorkomen dat het werk een nadelige invloed heeft op de gezondheid van werknemers. Kwetsbare werknemers hebben hierbij recht op extra bescherming. Bekijk voor meer informatie de RIVM-richtlijn over kwetsbare medewerkers.

Wanneer val je in de groep 'kwetsbare medewerkers'? 

Volgens het RIVM val je in deze groep als je een verhoogd risico loopt op een ernstig beloop van een corona-infectie. Je loopt een verhoogd risico als je bijvoorbeeld een chronische hartaandoening hebt (en hiervoor onder behandeling van een cardioloog bent) of een ernstige nieraandoening die leidt tot dialyse of niertransplantatie. Bekijk voor de volledige lijst met aandoeningen die zorgen voor een verhoogd risico de richtlijn van het RIVM

Wat betekent het concreet voor mij als ik in de groep 'kwetsbare medewerkers' val? 

In principe is het uitgangspunt volgens de richtlijn van het RIVM dat je als kwetsbare medewerker je werk kan blijven doen. Mits iedereen volgens de richtlijnen en procedures van de organisatie werkt (naast de richtlijnen van het RIVM en eventueel de GGD) en mits er goede persoonlijke beschermingsmiddelen beschikbaar zijn. De inhoud van je werk, je individuele gezondheid en je werkomstandigheden vormen altijd het uitgangspunt. Het is belangrijk om goed met je leidinggevende/werkgever te overleggen over jouw situatie en hoe taken kunnen worden uitgevoerd. Er moet een risico-inschatting gemaakt worden. De bedrijfsarts adviseert hierbij. Val jij in de groep kwetsbare medewerkers, speelt er een verhoogd gezondheidsrisico (bepaald na een weging van de werkgebonden infectierisico’s en je individuele gezondheidsfactoren) EN is voldoende bescherming niet mogelijk? Dan moet je worden vrijgesteld van werkzaamheden waarbij je wordt blootgesteld aan coronapatiënten, patiënten verdacht voor corona en/of aan besmette materialen/werk in een laboratoriumomgeving. Je leest hier meer over in de richtlijn van het RIVM

Hoe wordt zo'n risico-inschatting gemaakt?

Het RIVM geeft aan dat dit maatwerk is. Er moet gekeken worden naar het risico op besmetting op de werkplek, de mate van kwetsbaarheid van jou als medewerker en de haalbaarheid van andere preventieve maatregelen.

Is er bijvoorbeeld sprake van een situatie waarin veel personen door elkaar heen lopen en contact met elkaar hebben? Denk hierbij aan een verpleegafdeling of tijdens een route in de wijk. Of is 1,5 meter afstand houden tot patiënten niet realistisch? In deze gevallen is het risico op besmetting groter dan wanneer gemakkelijker afstand gehouden kan worden tot collega’s en patiënten. Bekijk voor meer informatie de RIVM-richtlijn over kwetsbare medewerkers.

Bij wie kan ik terecht voor advies als ik kwetsbaar ben en me zorgen maak over mijn werksituatie?

Het RIVM adviseert om in eerste instantie te kijken naar het beleid dat geldt in jouw organisatie. Wil je meer persoonlijk advies? Neem dan contact op met je bedrijfsarts of huisarts. Hij of zij kan je adviseren over jouw inzetbaarheid op je werk.

Ik moet me herregistreren

BIG-register

Ik moet me als verpleegkundig specialist herregistreren in het BIG-register, maar de scholingen die ik zou volgen zijn geannuleerd. Hierdoor heb ik niet voldoende accreditatiepunten.


De herregistratieverplichting voor alle artikel 3 Wet BIG-beroepsbeoefenaren is voorlopig opgeschort. Zo wordt voorkomen dat in deze noodsituatie verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten uit het BIG-register worden gehaald en hun bevoegdheden verliezen.

Kwaliteitsregister V&V

Mijn registratieperiode voor het Kwaliteitsregister V&V loopt af, maar ik kom er niet aan toe om herregistratie aan te vragen.

Alle verpleegkundigen en verzorgenden bij wie de registratieperiode afloopt in de aankomende maanden krijgen tot 1 september 2020 de tijd om herregistratie aan te vragen. Dit geldt ook met terugwerkende kracht voor alle herregistratie-aanvragen die vanaf 1 maart 2020 moesten worden ingediend. Tot 1 september 2020 wordt je registratie in het Kwaliteitsregister V&V dus niet doorgehaald als je niet aan de herregistratie-eisen voldoet. Afhankelijk van de ontwikkelingen, wordt onderzocht of de termijn tot 1 september 2020 voldoende is of dat een verdere verruiming en/of andere aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn. Lees meer.

Verpleegkundig Specialisten Register

Mijn registratieperiode voor het Verpleegkundig Specialisten Register loopt af, maar ik kom er niet aan toe om herregistratie aan te vragen.

Alle verpleegkundig specialisten waarvan de registratieperiode afloopt in de aankomende maanden, krijgen nu tot 1 september 2020 de tijd om herregistratie aan te vragen. Dit geldt met terugwerkende kracht voor alle herregistratie-aanvragen die vanaf 1 maart 2020 moesten worden ingediend. Uiteraard blijft het ook mogelijk om eerder herregistratie aan te vragen. Tot 1 september 2020 wordt je registratie in het VSR doorgehaald als je niet aan de herregistratie-eisen voldoet. Afhankelijk van de ontwikkelingen wordt onderzocht of de termijn tot 1 september 2020 voldoende is, of dat een verdere verruiming noodzakelijk is. Lees meer.

Meld hier jouw zorgen, dilemma’s, knelpunten en ideeën

Heb jij als verpleegkundige of verzorgende zorgen, dilemma’s, knelpunten of ideeën die te maken hebben met het coronavirus? Laat het ons weten door het formulier in te vullen!

Word lid en praat mee!

Samen met 105.000 leden maken we ons als beroepsvereniging sterk voor professionalisering van de beroepen verpleegkundige, verzorgende en verpleegkundig specialist. Leden horen, zien en helpen; dat is waar we als V&VN voor staan. Wil jij invloed hebben op hoe jouw beroep zich ontwikkelt? Word lid van V&VN.