Meer informatie over richtlijnen en implementatie

In de praktijk heb je verschillende middelen tot je beschikking om de hoogste kwaliteit van zorg te leveren. Dit zijn bijvoorbeeld richtlijnen, zorgstandaarden en protocollen. Deze vormen het uitgangspunt van je handelen en helpen jou de keuze te maken voor de juiste zorg. Hier vind je meer informatie over richtlijnen en andere begrippen die met richtlijnen te maken hebben.

Waarom maken we richtlijnen?

Elke zorgvrager verdient zorg op maat. Dus zorg die afgestemd is op de specifieke situatie van een zorgvrager. Tegelijkertijd is het belangrijk dat er landelijk een bepaalde ‘norm’ wordt bepaald waar zorg aan moet voldoen. Deze norm wordt opgeschreven in richtlijnen. Richtlijnen helpen professionals vervolgens om het eigen handelen te onderbouwen en zorgvragers weten wat zij kunnen verwachten.

Waarom aandacht voor implementatie?

Het daadwerkelijke gebruik van richtlijnen valt vaak tegen. Er zijn verschillende redenen waarom je als zorgprofessional richtlijnen niet kunt gebruiken zoals je misschien zou willen. Een richtlijn is prima, maar als hij niet (goed) wordt gebruikt heb je er nog niks aan. Dat wil zeggen: dan merkt de zorgvrager er nog niks van.

 

Om die reden zet V&VN de komende jaren in op activiteiten om het gebruik van richtlijnen in de dagelijkse praktijk te bevorderen. Een paar voorbeelden:

 

Herkenbare lay-out en vormgeving: We vragen verpleegkundigen, verzorgden en verpleegkundig specialisten hoe ze willen dat de richtlijnen eruit zien.

 

Proefimplementaties: We vragen we verpleegkundigen, verzorgenden en verpleegkundig specialisten om concept richtlijnen een tijdje in de dagelijkse praktijk uit te testen. Wat moet er anders? Wat is er nodig is voor implementatie?

 

Proeftuinen: Verpleegkundigen, verzorgenden en verpleegkundig specialisten leren in proeftuinen te reflecteren op het gebruik van richtlijnen in de dagelijkse praktijk? Hoe hou je de individuele patiënt in het vizier? Wanneer mag je afwijken? Wanneer is dat slecht of juist betere zorg?

 

Opleiden in implementatie: We willen graag professionals in implementatie opleiden zodat er over een aantal jaren in iedere organisatie een of twee professionals zijn die de richtlijnen in het eigen team en de eigen organisatie kunnen implementeren. Zij zijn ambassadeur van de richtlijnen en ze geven V&VN input vanaf de werkvloer voor de koers van de richtlijnen.

Richtlijnen

Wat is een richtlijn?

Een richtlijn is document met aanbevelingen om zorgprofessionals te ondersteunen bij het kiezen van de beste zorg. Richtlijnen geven antwoorden op vragen die in de praktijk voorkomen, bijvoorbeeld hoe je moet interveniëren bij een bepaald patiëntprobleem, of wat de beste vragenlijst/screeningsmethode is om een risico op een patiëntprobleem vast te stellen.

Samengevat is een richtlijn dus een verzameling van knelpunten die je tegenkomt op de werkvloer (rondom een bepaald thema) en aanbevelingen die je helpen om in die situaties de juiste zorg te geven.

Wat zijn modules?

Een richtlijn bestaat uit verschillende hoofdstukken of modules. In één module of hoofdstuk wordt vaak één onderwerp of uitgangsvraag uitgewerkt. In een module vind je vaak dezelfde onderdelen terug, namelijk de uitgangsvraag die centraal staat, een samenvatting van de wetenschappelijke kennis, een beschrijving van de ervaringen van professionals en zorgvragers en natuurlijk de uiteindelijke aanbevelingen zelf.

Zorgstandaarden

Wat is een zorgstandaard?

Een zorgstandaard is document dat vooral in gaat op de organisatie van zorg. Daarmee is een zorgstandaard dus anders dan een richtlijn, want de richtlijn gaat vooral in op de inhoud van zorg. In een zorgstandaard staat bijvoorbeeld beschreven hoe het hele zorgproces rondom een bepaald onderwerp eruit ziet. Het gaat over de verdeling van taken, rollen en verantwoordelijkheden tussen verschillende professionals. Dus wie doet wat? Daarnaast beschrijft een zorgstandaard vaak ook het gehele zorgproces, dus welke stappen doorloopt een zorgvrager in de gehele keten.

Protocollen

Wat is een Protocol?

Een protocol is een hele praktische vertaling van een richtlijn. Vaak in de vorm van een instructie over hoe je een bepaalde handeling moet uitvoeren of welke stappen je moet doorlopen in een bepaalde situatie. Vaak kiezen organisaties ervoor om zelf protocollen te ontwikkelen die heel specifiek aansluiten bij de regionale setting. Soms worden ook landelijke protocollen gebruikt zoals bijvoorbeeld de KICK-protocollen van Vilans.

Als er een landelijke richtlijn beschikbaar is, moet het protocol hier altijd op gebaseerd zijn. Als de richtlijn wordt herzien, dient het protocol dat hierop gebaseerd is ook aangepast te worden. 

Kwaliteitsstandaarden

Wat is een kwaliteitsstandaard?

De term kwaliteitsstandaard is vooral een juridische term die in de wet beschreven staat. Een kwaliteitsstandaard is een verzamelterm voor richtlijnen, zorgstandaarden en kwaliteitskaders.

 

Waaraan moeten kwaliteitsstandaarden voldoen?

Kwaliteitsstandaarden hebben bepaalde eigenschappen waaraan ze moeten voldoen. Ze worden altijd via een vaste methode gemaakt. De inhoud van de kwaliteitsstandaarden worden bepaald door drie bronnen van kennis: door wetenschappelijk onderzoek, door de expertise en inzichten van professionals en natuurlijk de ervaringen van zorgvragers.

Deze eigenschappen gelden dus voor alle vormen die onder de verzamelterm kwaliteitsstandaarden vallen (richtlijnen, zorgstandaarden en kwaliteitskaders). De criteria waar kwaliteitsstandaarden aan moeten voldoen staan beschreven in de AQUA-leidraad en het Toetsingskader van het Zorginstituut Nederland.

Word lid en praat mee!

Samen met 105.000 leden maken we ons als beroepsvereniging sterk voor professionalisering van de beroepen verpleegkundige, verzorgende en verpleegkundig specialist. Leden horen, zien en helpen; dat is waar we als V&VN voor staan. Wil jij invloed hebben op hoe jouw beroep zich ontwikkelt? Word lid van V&VN.