Zeggenschap: durven, doen en volhouden

  • 10 mei 2021
  • V&VN magazine
  • V&VN Algemeen
V&VN Magazine: Zeggenschap: durven, doen en volhouden
Beeld: Jip van den Toorn

Als verzorgende, verpleegkundige of verpleegkundig specialist je stem laten horen. Meepraten, meebepalen en invloed uitoefenen. Het maakt de zorg beter. Maar hoe zorg je dat je stem wordt gehoord? Er is geen vaste handleiding of uitgestippeld pad naar meer zeggenschap. Om je toch op weg te helpen, zetten we een paar ervaringen en algemene inzichten – die in V&VN Magazine: #baasineigenvak vaker naar voren komen – op een rij.

Zeggenschap bestaat in allerlei vormen en maten. We maken onderscheid tussen vier niveaus.

Niveaus

Als je samen met collega’s aan de slag gaat met een idee. De invloed op dit niveau is voornamelijk gericht op verbeteringen binnen je eigen team.

Als je samen met collega’s aan de slag gaat met een idee. De invloed op dit niveau is voornamelijk gericht op verbeteringen binnen je eigen team.

Als jouw stem wordt gehoord op het moment dat er beslissingen binnen je instelling worden genomen die van invloed zijn op de uitvoering van jouw werkt. Zeggenschap op dit niveau wordt bijvoorbeeld uitgeoefend via een verpleegkundige/verzorgende adviesraad (VAR).

Als je verzorgenden, verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten in het openbaar (zoals de politiek en media) een stem geeft. Denk bijvoorbeeld aan de Chief Nursing Officer bij het ministerie van VWS, de afdelingsbesturen van V&VN of IC-verpleegkundige Rowan Marijnissen, die afgelopen jaar regel matig in de media kwam.

Heb vertrouwen...

Als zorgprofessional ben jij de expert in jouw vakgebied. Samen met je collega’s zorg je er elke dag voor dat cliënten en patiënten de best mogelijke kwaliteit van zorg krijgen. Vertrouw op deze kennis en ervaring! Signaleer je dat ergens een kwaliteitsverbetering mogelijk is? Of heb je het gevoel dat beleid gemaakt wordt over, maar niet met jou?

Ga erover in gesprek met je leidinggevende. Laat weten wat jouw visie is en hoe jij denkt bij te kunnen dragen. Het is belangrijk om kritisch te zijn. Zorg er wel voor dat je niet alleen het negatieve benoemt, maar geef ook aan waar volgens jou de verbetering of oplossing zit. Vragen stellen is een goede manier om achter de aard van beslissingen te komen en geeft daarnaast ruimte om jouw visie te delen.

... en geduld

Hoewel zeggenschap vanzelfsprekend zou moeten zijn, is dit nog lang niet altijd het geval. Net als bij elke cultuurverandering vraagt het versterken van professionele zeggenschap tijd, inzet en geduld. Laat je niet uit het veld slaan wanneer je idee niet aankomt of als je niet mee mag praten. Vraag in zo’n geval naar de reden en zoek een manier om er wél mee aan de slag te kunnen gaan.

Door samen te werken bijvoorbeeld. Want zoals een bekend spreekwoord luidt: If you want to go fast, go alone. If you want to go far, go together. Hou altijd het doel voor ogen: Waarom wil je met iets aan de slag of wil je erover meepraten? Het helpt je te focussen op wat echt belangrijk is.

Benader de VAR

Is er in jouw organisatie een verpleegkundige adviesraad (VAR), verpleegkundige en verzorgende Adviesraad (VVAR) of een multidisciplinaire professionele adviesraad (PAR)? Neem dan eens contact op en vraag waar die raad mee bezig is of sluit je aan.

Een adviesraad geeft op beroepsinhoudelijke basis advies aan de directie of raad van bestuur van een organisatie om de kwaliteit van de zorg te waarborgen en te verbeteren en is erg gebaat bij inbreng van collega’s. Laat het dus vooral weten als er belangrijke thema’s zijn waar ze wat jou betreft mee aan de slag zouden moeten gaan.

Dagelijks komen er adviesraden bij: in ziekenhuizen, maar ook in verpleeghuizen, de wijk, instellingen voor geestelijke gezondheidszorg en instellingen voor gehandicaptenzorg verenigen zorgprofessionals zich. Wil je er meer over weten of ben je op zoek naar hulp en advies? Mail dan naar var@venvn.nl of professionelezeggenschap@venvn.nl

Blijf op de hoogte

Zorg dat je weet wat er speelt. Schrijf je bijvoorbeeld in voor relevante nieuwsbrieven, zoals van Nursing, Skipr, TVV en V&VN. Een andere manier om op de hoogte te blijven is het volgen van social media. Volg andere verpleegkundigen en verzorgenden, organisaties, maar ook bestuurders, voorzitters en ambassadeurs op platforms als Twitter en LinkedIn.

En ga in gesprek of spreek je uit over de actuele onderwerpen in je vak. Tip: de LinkedIn-groepen V&VN Professionele Zeggenschap en V&VN VAR. Daarnaast is het zinvol om de (strategische) plannen van jouw organisatie in de gaten te houden. Inzicht in wat er zich afspeelt, helpt om bijvoorbeeld te begrijpen waarom beslissingen worden genomen.

Ook kun je aangeven waar jij zou willen participeren. Wil je meer? Denk dan aan een functie als bestuurslid van een afdeling binnen V&VN. Dan weet je niet alleen wat er speelt, maar krijg je ook de mogelijkheid om actief mee te praten over je vak.

Ervaringen en tips

Hoe kijken zorgprofessionals zelf naar zeggenschap? Hieronder delen vier collega's hun ervaringen en tips.

Ervaringen

Zainab is verzorgende 3IG bij ZZG zorggroep, ambassadeur verzorgende bij V&VN en gemeenteraadslid in Wijchen.

“Zeggenschap krijg je niet cadeau, je moet het pakken. Mijn gouden tip: netwerken. Zorg dat je leert hoe de hazen lopen binnen je organisatie en wie welke rol heeft. Maak daar gebruik van als je een idee hebt. Laat het bestuur zien hoe belangrijk het is dat verzorgenden, verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten meepraten. Want onthoud: wij hebben met onze kennis en ervaring echt iets te vertellen. Voel je dus vrij om naar voren te stappen.

Zeggenschap brengt ook verantwoordelijkheid met zich mee. Heb daarom niet alleen oog voor je collega’s, cliënten en patiënten, maar ook voor het bestuur of andere partijen als je bijvoorbeeld met elkaar in gesprek bent. Er met een gestrekt been ingaan levert dan weinig op. Het gaat om de dialoog. Alleen ga je sneller, maar samen kom je verder.”

Microsoftteams Image (5)
Beeld: Milan Vermeulen

Rowan is IC-verpleegkundige in het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg en voorzitter van V&VN IC.“

Zeggenschap is een kwestie van durven, doen en volhouden. Dat is echt niet altijd makkelijk, omdat het nog niet overal gebruikelijk is dat verpleegkundigen en verzorgenden meepraten en -beslissen. Ik kan me nog goed herinneren dat ik afgelopen najaar vanuit V&VN IC samen met Ernst Kuipers van het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ) een plan presenteerde voor de uitbreiding van het aantal IC-bedden bij een tweede golf. Kuipers garandeerde dat er voldoende personeel zou zijn. ‘Is dat zo?’, vroegen de media aan mij.

Ik kon dat niet bevestigen. Op dat moment weet je dat je hem tegenspreekt, maar ook dat je opkomt voor je beroepsgroep. Mijn gouden tip? Zoek medestanders, zodat je samen stappen kunt zetten. Als je je hoofd boven het maaiveld uitsteekt, weet je dat-ie er kan worden afgehakt. Ook ik heb weleens te maken met negatieve reacties. In het begin maakte me dat onzeker. Het helpt om erover te praten en ervaringen te delen. Je zoekt toch bevestiging: heb ik wel het juiste gedaan?”

Rowan Marijnissen V&VN Magazine
Beeld: Milan Vermeulen

Ronald is verpleegkundig specialist ggz en voorzitter van de vakcommissie ggz van V&VN. Hij stopte afgelopen maart na tien jaar als VAR-voorzitter van de Parnassia Groep.“

Organisaties gaan nu beter de dialoog aan met verpleegkundigen, verzorgenden en verpleegkundig specialisten dan tien jaar geleden. Toen ik begon als VAR-voorzitter wisten bestuurders zelf wel wat het beste was. De laatste jaren is er meer ruimte voor dialoog. Wil je meepraten? Zoek een podium of ga met het bestuur praten. Bestuurders willen vaak graag horen wat er leeft op de werkvloer, hoe het beleid wordt ervaren.

Denk ook na over een strategie: wat wil je bereiken en bij welk overleg wil je aanschuiven? Daarvoor kun je soms best een beetje brutaal zijn. Zo heb ik mezelf weleens uitgenodigd voor een vergadering over het tekort aan verpleegkundigen op de arbeidsmarkt, een belangrijk beroepsinhoudelijk thema.”

Ronald 1

Nikita is verpleegkundige in het Zuyderland Medisch Centrum en bestuurslid van het Verpleegkundig Staf-bestuur (VSB).

“Als je wilt meepraten, is het belangrijk om verantwoordelijkheid te nemen en steeds opnieuw een bijdrage te leveren. Je moet volhouden en een lange adem hebben. Werk samen met andere professionals en het management, creëer draagvlak en ga samen aan de slag. Laat zien dat je de kennis en kunde in huis hebt, dat jouw ideeën bijdragen aan betere zorg. Dat is wat we als VAR hebben gedaan, toen we meer invloed wilden op beroepsinhoud en -ontwikkeling.

De VAR was - in tegenstelling tot de VSB nu - niet automatisch betrokken bij onderwerpen die de verpleegkunde raken. Dat moest anders. Niet over ons, maar met ons. Veel inspanningen, het op -stellen van een duidelijke missie en visie en gesprekken met de bestuurder hebben gezorgd dat verpleegkundige thema’s bij het nieuwe VSB en de nieuwe Chief Nursing Officer zijn belegd. Vorige maand is de VAR formeel overgegaan naar VSB.”

Nikita Carrus

Bron: V&VN Magazine 2-2021 | Tekst: V&VN | Beeld: Jip van den Toorn

Word lid en praat mee!

Samen met 105.000 leden maken we ons als beroepsvereniging sterk voor professionalisering van de beroepen verpleegkundige, verzorgende en verpleegkundig specialist. Leden horen, zien en helpen; dat is waar we als V&VN voor staan. Wil jij invloed hebben op hoe jouw beroep zich ontwikkelt? Word lid van V&VN.

Word net als Esmee lid van V&VN. Kom op voor jouw beroep!