Als je er bijna bent wordt de omgeving wat leger. Minder bewoning bedoel ik dan. Als je er bent kijk je tegen een hoge omheining van staal aan, aan de bovenkant zo afgewerkt dat je er niet aan denkt om er over heen te klimmen. Er hing een bordje hoofdingang, maar er was geen deur te zien. Plotseling een zoemer, er is toch een ingang en die gaat open, weer een deur daarachter. Dit gaat nog een paar keer zo door en dan sta je voor de receptie. Alles inleveren en door de detectiepoort, legitimeren en dan naar binnen.

Zeer ernstig
Binnen de medische dienst werken mijn collega’s. Aanvankelijk dacht ik justitieel verpleegkundigen, maar dat had ik mis, het gaat om GGZ-verpleegkundigen en dan ook nog zeer bijzondere. Het gaat in de Pompestichting over forensische psychiatrie. Er wonen ruim 80 mensen die de officiële status longstay TBS hebben. Laten we er geen doekjes om winden, ze zitten er niet voor niets, we praten over zeer ernstige delicten, maar ook over zeer ernstige psychiatrische aandoeningen. Een groep mensen die we in Nederland verbergen, een groep die maatschappelijk afgeschreven is. Waar we een scherp veroordelende mening over hebben, waar straf eindeloos is.

Dun laagje beschaving
Loes Rooijackers en Ton Verbeet staan mij te woord. Ton is clustermanager langdurige zorg en ook verpleegkundige. Ze vertellen me hoe ze tegen hun bewoners aankijken en wat ze voor hen kunnen en willen betekenen in professionele zin. Ze komen niet alleen professioneel over, vooral de compassie met hun beroep en de bewoners treffen mij diep. Ze vertellen dat ze zich op verjaardagsfeestjes moeten verdedigen als het over hun werk gaat. Ze hebben zoveel ervaring, ze zijn zo betrokken en ze zijn sterk. Tijdens ons gesprek dringt het tot me door dat wij mensen slechts functioneren onder een dun laagje beschaving. Ons referentiekader bepaalt onze toekomst. Dat is bij de bewoners van de Pompestichting ook zo en je hoeft niet lang na te denken om te begrijpen dat in extreme situaties mensen veranderen en gevormd worden. Niet om goed te praten, maar om te begrijpen en daardoor te kunnen zorgen.

Aardappelen en tuinmeubelen
Ik krijg een rondleiding en spreek even met Klaas. Klaas is chef groentetuin en die staat er eigenlijk een beetje treurig bij zeg ik hem. Volgend jaar gaat hij aardappelen doen zegt hij, rode aardappelen. Er is een sportzaal, er zijn werkplaatsen, er worden tuinmeubelen gemaakt, er is een bibliotheek en er is een soort kapel. Iedere zondag wordt er een dienst gehouden en die wordt goed bezocht. Sommigen komen voor contact, anderen voor troost, weer anderen door schuld.

Het dorpje Zeeland is voor mij een heel ander dorp geworden, eigenlijk twee dorpen. In het ene dorp leeft de beschaving, in het andere dorp werken onze collega’s. Zij zijn het voorbeeld van professionaliteit, van compassie, maar vooral van menswaardigheid.

En gedenkwaardig bezoek, geregeld door Toos Franken, bedankt Toos!

Marian Kaljouw
voorzitter V&VN