“Jaren geleden alweer zat ik te lunchen met wat collega’s en leerlingen die net als ik op de afdeling interne geneeskunde werkten. Ineens bekende Eef, een van de leerlingen, dat ze nog nooit een dode had gezien – laat staat er een had afgelegd. Terwijl het al haar derde stage was. Het leek haar best eng, maar ze was er ook wel nieuwsgierig naar, zei ze eerlijk. ’Nou, een dode zien gaat je hier geheid een keer gebeuren’, grapten wij. Gevolgd door tips waaraan je een overleden patiënt kunt herkennen. De een na de ander haalde herinneringen op aan haar eerste ervaring op dat gebied. Dat klinkt luguber, maar het is toch een bijzondere ervaring, zo’n eerste keer. Die patiënt vergeet je nooit meer.”

Beetje giechelig
“Meteen na de lunch vertrok Eef naar een patiënt die alleen op een kamer lag. Het was een oude man, een zwerver die er niet best aan toe was. Hij had vrijwel niemand meer op de wereld, was op en zou niet meer worden behandeld als er zich iets voordeed. Tien seconden later stond Eef alweer bij mij in de deuropening, lijkbleek. ‘Ik geloof dat deze man dood is’, stamelde ze. Om er meteen zenuwachtig giechelend aan toe te voegen: ‘Maar helemaal zeker weet ik het niet.’ Ik ging meteen met haar mee, onderzocht de man en ja hoor: zijn vitale functies werkten niet meer. De man was inderdaad overleden. Hoewel dat natuurlijk altijd verdrietig is, realiseerden we ons dat het bij deze patiënt misschien ook een zegen was. Hij was uit zijn lijden verlost. Misschien dat we ook daardoor een beetje lacherig werden, vooral omdat we het tijdens de lunch er nog over hadden gehad. Je maakt wel meer rare dingen mee in het ziekenhuis, maar dit was wel heel kras.”

Mortuarium
“Eef en ik legden de man samen af. Ik besefte dat het voor haar best een goede manier was om kennis te maken met een dode. Als het om een jong iemand gaat, komt het toch harder aan. En het was niet zo druk op de afdeling, waardoor we genoeg tijd hadden om zorg te besteden aan dit ritueel. Zelf vind ik een patiënt afleggen het afsluiten van een stuk zorg dat je iemand hebt gegeven. Het hoort er echt bij, bij ons werk. We tilden de man over naar een brancard, brachten hem naar het mortuarium en reden hem de koelcel in. Dat is allemaal best raar om de eerste keer te doen, maar ik nam rustig de tijd om Eef te begeleiden. Eef vond het best eng om een dode voor de eerste keer aan te raken. Maar het was voor haar ook weer een stap in haar leerproces, vertelde ze. En dat haar "wens" als het ware binnen vijf minuten was verhoord, daar hebben we op de afdeling ook later nog smakelijk om gelachen.”

Dit artikel verscheen eerder in V&VN Magazine, februari 2011.